01Controleer uw recht om te werken
Voor mensen met de nationaliteit van een land in de EER of Zwitserland gelden andere regels dan voor veel mensen van buiten die groep. Voor werknemers van buiten de EER en Zwitserland is vaak een werkvergunning nodig. Ook bijzondere verblijfsroutes kunnen eigen voorwaarden hebben. Een vacature of aanbod is geen bewijs dat u het werk meteen mag beginnen.
Controleer de voorwaarden voor uw situatie bij de Rijksoverheid en de IND voordat u een overeenkomst sluit. Vraag de werkgever welke toestemming of melding voor de functie nodig is en wie die regelt.
02Zoek op werktaal en niet alleen op de belofte dat Nederlands niet nodig is
Er bestaat geen vaste lijst van banen waarvoor nooit Nederlands nodig is. De taal hangt af van de functie, werkgever, klanten en veiligheidsregels. Zoek vacatures waarin Engels of een andere taal die u beheerst uitdrukkelijk als werktaal staat en controleer daarna de eigen website van de werkgever en de concrete functieomschrijving. EURES noemt onder meer bedrijfswebsites, EURES, UWV, bureaus, banenmarkten en professionele netwerken; Work in NL noemt ook online vacatures, uitzendbureaus en netwerken.
Vermeld vóór een sollicitatie in welke talen u kunt werken, wanneer u beschikbaar bent, waar u woont en welke arbeidsmarktpositie u hebt. Vraag vóór de start in welke taal dagelijkse en veiligheidsinstructies worden gegeven, wie het contract uitlegt en waar u terechtkunt met vragen. Een bericht van een recruiter dat Nederlands niet nodig is, vervangt geen schriftelijke afspraken. Controleer bij een uitzendbureau de KVK-inschrijving, vraag het contract en stel vast wie uw werkgever is en uw loon betaalt.
03Weet wie uw werkgever is
Bij rechtstreeks werk sluit u een overeenkomst met het bedrijf waar u werkt. Bij een uitzendovereenkomst is het uitzendbureau uw werkgever en betaalt het doorgaans uw loon, terwijl u bij een ander bedrijf werkt. Vraag daarom altijd met wie u het contract sluit en bij wie u terechtkunt met vragen over uren en betaling.
Vergelijk vacatures niet alleen op het genoemde loon. Bekijk ook werkplek, werktijden, reiskosten, werktaal en eventuele afspraken over huisvesting. Wordt werk met woonruimte aangeboden, bespreek de huurvoorwaarden los van de arbeidsvoorwaarden.
04Bespreek de afspraken vóór uw eerste werkdag
Een arbeidscontract beschrijft onder meer werkuren, loon en andere arbeidsvoorwaarden. Lees het document rustig door en vraag uitleg over onduidelijke onderdelen. Vraag ook of er een cao geldt. Een bedrag in een vacature zegt zonder contract en loonstrook niet precies wat u uiteindelijk ontvangt.
Bewaar uw contract, roosters en loonstroken. Vergelijk gewerkte uren met de betaling en vraag eerst uw werkgever of uitzendbureau om uitleg bij verschillen. Komt u er niet uit, dan kunt u bij een informatiepunt van Work in NL navragen welke hulp bij uw situatie past.
05Meld ziekte en controleer wie betaalt
Meld u ziek volgens de procedure van uw werkgever. De werkgever schakelt de arbodienst of bedrijfsarts in en werkt met u aan re-integratie. Normaal betaalt de werkgever maximaal 104 weken loon door: in beide jaren minimaal 70%, met in het eerste jaar ten minste het minimumloon. Een contract of cao kan meer bepalen en voor sommige flexibele contracten gelden andere regels.
Loopt een tijdelijk contract af terwijl u nog ziek bent, dan stopt de loondoorbetaling met het contract. De werkgever meldt u op de laatste werkdag ziek uit dienst bij UWV. UWV beoordeelt daarna afzonderlijk of u recht heeft op een Ziektewet-uitkering. Controleer de melding en beslissing in Mijn UWV en bewaar de stukken over uw re-integratie.
06Stel bij einde werk eerst de reden vast en bekijk daarna WW
Teken een beëindigingsovereenkomst niet alleen omdat die als formaliteit wordt gepresenteerd. Controleer reden, einddatum, opzegtermijn, vergoeding en mogelijke gevolgen voor WW. Ontslag met wederzijds goedvinden moet schriftelijk; volgens de Rijksoverheid heeft u daarna 14 dagen bedenktijd, of 21 dagen als de werkgever die bedenktijd niet vermeldt. Laat de overeenkomst bij twijfel vóór ondertekening onafhankelijk controleren.
WW volgt niet automatisch. UWV beoordeelt onder meer verzekering, arbeidsverleden, verlies van uren en inkomen, beschikbaarheid voor werk en de omstandigheden van het ontslag. UWV opent de aanvraag normaal vanaf één week vóór de eerste werkloosheidsdag tot en met één week erna. Houd DigiD, de laatste loonstrook en arbeidsovereenkomst, uw rekeningnummer en de werkloosheidsdatum klaar; bewaar de beslissing en volg de bezwaartermijn in die brief.
07Bepaal na werk over de grens eerst welk land verantwoordelijk is
Het land waar u een werkloosheidsuitkering aanvraagt hangt af van waar u woonde, werkte en verzekerd was, niet van uw nationaliteit. Voor een volledig werkloze grensarbeider die in Nederland woonde en gewoonlijk minstens wekelijks terugkeerde, beschrijft UWV een Nederlandse aanvraag; bij gedeeltelijke werkloosheid vraagt u normaal in het werkland aan. Keert u na buitenlands werk terug naar Nederland, dan spelen ook de werkgever en het verzekeringsland mee. Kies niet alleen op basis van een verwacht uitkeringsbedrag.
Verzekerings- of arbeidsperioden in een ander EU- of EER-land, Zwitserland of het Verenigd Koninkrijk kunnen meetellen. PD U1 legt deze perioden vast: voor een Nederlandse aanvraag vraagt u het document bij de bevoegde organisatie van het vorige werkland aan; voor een aanvraag in het buitenland na Nederlands werk verstrekt UWV het. Instanties kunnen de gegevens ook onderling uitwisselen, maar bewaar contracten, loonstroken en exacte werk- en verzekeringsdata en stel de aanvraag niet uit terwijl u op het formulier wacht.
